อาคารเรียนรู้เรื่องโขน สถาบันสิริกิติ์ ตั้งอยู่ที่ตำบลเกาะเกิด อำเภอบางปะอิน จังหวัดอยุธยา ใกล้กับพิพิธภัณฑ์ศิลป์แผ่นดิน
อาคาเรียนรู้มี 2 ชั้น แต่ชั้นที่จัดแสดงจะอยู่ที่ชั้น 2 ซึ่งสามารถเดินขึ้นลิฟต์ หรือบันไดขึ้นไปได้
หากขึ้นลิฟท์ เมื่อลิฟท์เปิดออก เราจะพบกับนารายณ์ทรงครุฑ อยู่ที่โถงหน้าลิฟท์ จากนั้น เมื่อเลี้ยวขวาจะพบกับ พนักงานที่ยืนต้อนรับเราเข้าสู่ห้องชมวีดีโอ
ที่มาและการจัดตั้ง “อาคารเรียน-รู้-เรื่องโขน”
อาคารแห่งนี้จัดตั้งขึ้นโดย มูลนิธิส่งเสริมศิลปาชีพ ในสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง สืบเนื่องจากพระราชดำริของพระองค์ที่ทรงห่วงใยว่า นาฏศิลป์โขนและงานช่างฝีมือโบราณของไทยกำลังจะสูญหายไป พระองค์จึงทรงฟื้นฟูการแสดงโขนให้กลับมามีชีวิตอีกครั้ง จนก่อเกิดเป็น “การแสดงโขนพระราชทาน” ที่จัดแสดงต่อเนื่องกันมาหลายปี
เมื่อมีการจัดแสดงโขนพระราชทานในแต่ละปี ฉากขนาดใหญ่ยักษ์ อุปกรณ์ประกอบเวที หัวโขน และเครื่องแต่งกายอันประณีตวิจิตรบรรจงที่สร้างโดยช่างศิลปาชีพ ได้ถูกรวบรวมไว้มากขึ้นเรื่อยๆ จึงเกิดแนวคิดที่จะสร้างสถานที่สำหรับจัดเก็บ ดูแลรักษา และซ่อมบำรุงทรัพย์สินทางปัญญาและงานช่างศิลป์เหล่านี้อย่างเป็นระบบ
เพื่อไม่ให้อุปกรณ์และฉากอันทรงคุณค่าถูกเก็บไว้ในคลังเฉยๆ มูลนิธิส่งเสริมศิลปาชีพฯ จึงได้ก่อสร้าง “อาคารเรียน-รู้-เรื่องโขน” ขึ้น ณ ศูนย์ศิลปาชีพเกาะเกิด อำเภอบางปะอิน จังหวัดพระนครศรีอยุธยา เพื่อเปิดโอกาสให้ประชาชน นักเรียน นักศึกษา และนักท่องเที่ยวได้เข้ามาเรียนรู้เบื้องหลัง งานช่างสิบหมู่ นวัตกรรมกลไกเวที ตลอดจนประวัติความเป็นมาของโขนพระราชทาน
เมื่อชมวีดีโอจบแล้ว เจ้าหน้าที่จะเปิดให้เข้าชมห้องจัดแสดง ห้องแรก ซึ่งมีไฮไลท์ สำคัญคือ นางผีเสื้อสมุทร ที่มีกลไกขยับหันหน้า และนมขยับได้ ในการแสดงโขน รามเกียรติ์ ตอน สืบมรรคา
นอกจากนี้ ยังมีฉากเรือสำเภา และปูยักษ์ จากตอน พิเภกสวามิภักดิ์ และสัตยาพาลีอีกด้วย
ในส่วนจัดแสดงส่วนนี้จะมีการเก็บฉากที่ใช้ในการแสดงขนาดใหญ่มาก และเป็นหนึ่งในเหตุผลที่ในส่วนการแสดงนี้ไม่ใช่ห้องแอร์
เมื่อถ่ายรูปจนพอใจแล้ว เราก็เดินไปต่อยังห้องต่อไป ซึ่งเป็นห้องแอร์จัดแสดงเรื่อง ถนิมพิมพาภรณ์ หรือ เครื่องประดับตกแต่งตัว และพัสตราภรณ์ หรือเครื่องแต่งตัว ที่ใช้ในการแสดง โขน
ในส่วนนี้ จะมีไฮไลท์คือ หุ่นพระ นาง ยักษ์ และหนุมานกำลังต่อสู้กัน
ออกจากห้องนี้ จะเป็นโถงทางเดิน ที่มีฉากต่าง ๆ ที่ใช้ในการจัดแสดง เช่น แผนที่เมืองอยุธยา และ ป้าย การแสดงโขนตอนสัตยาพาลี
